{"id":107,"date":"2010-11-04T11:20:35","date_gmt":"2010-11-04T11:20:35","guid":{"rendered":"http:\/\/findsurebet.com\/annagreziak\/?page_id=107"},"modified":"2010-11-04T13:46:36","modified_gmt":"2010-11-04T13:46:36","slug":"informowanie-pacjenta","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/annagreziak.waw.pl\/?page_id=107","title":{"rendered":"Informowanie pacjenta \u2013 pierwszym krokiem do partnerstwa"},"content":{"rendered":"<h2>Anna Gr\u0119ziak<\/h2>\n<div class=\"indent\">Rozwa\u017canie etycznych aspekt\u00f3w informowania pacjent\u00f3w warto zacz\u0105\u0107 od  przypomnienia  kilku my\u015bli o cz\u0142owieku, o jego godno\u015bci i wynikaj\u0105cych z  tej godno\u015bci przynale\u017cnych cz\u0142owiekowi prawach.<\/div>\n<div class=\"indent\"><em>&#8222;Przypisanie  cz\u0142owiekowi g\u00f3ruj\u0105cej  pozycji w \u015bwiecie i szczeg\u00f3lnej, niepor\u00f3wnywalnej godno\u015bci znaczy przede  wszystkim, \u017ce cz\u0142owiek jest osob\u0105, czyli istot\u0105 \u201eo sobie\u201d decyduj\u0105c\u0105,  okre\u015blaj\u0105c\u0105 sobie cele i \u015brodki dzia\u0142ania. Nigdy zatem nie wolno  sprowadza\u0107 cz\u0142owieka do poziomu rzeczy lub istoty dla kogokolwiek  u\u017cytecznej, traktowanej jako \u015brodek do osi\u0105gni\u0119cia jakiego\u015b  zewn\u0119trznego, obcego mu celu&#8221;. <\/em><span class=\"top-index\">1<\/span><\/div>\n<div class=\"indent\">Wa\u017cnym  atrybutem godno\u015bci cz\u0142owieka i jednym z podstawowych jego praw jest wi\u0119c autonomia, prawo do decydowania o sobie.<\/div>\n<div class=\"indent\">Prawa, kt\u00f3re stoj\u0105 na stra\u017cy godno\u015bci ka\u017cdej osoby  ludzkiej, w spos\u00f3b szczeg\u00f3lny powinny chroni\u0107 ludzi chorych. Dlatego  te\u017c, spo\u015br\u00f3d uniwersalnych praw cz\u0142owieka, wyodr\u0119bnione zosta\u0142y prawa  cz\u0142owieka chorego &#8211; prawa pacjenta.<\/div>\n<div class=\"indent\">Szczeg\u00f3lna waga tych praw wynika ze szczeg\u00f3lnego  po\u0142o\u017cenia ludzi chorych, po\u0142o\u017cenia naznaczonego bezradno\u015bci\u0105 i niekiedy  ca\u0142kowit\u0105 zale\u017cno\u015bci\u0105 od innych ludzi.<\/div>\n<div class=\"indent\">Skutki tej  zale\u017cno\u015bci mo\u017cna minimalizowa\u0107 jedynie  poprzez zapewnienie pacjentom pe\u0142nego udzia\u0142u w podejmowaniu decyzji  dotycz\u0105cych ich zdrowia, procesu diagnozowania i leczenia.<\/div>\n<div class=\"indent\">\u015awiatowa Organizacja Zdrowia, w oparciu o przyj\u0119te przez spo\u0142eczno\u015b\u0107 mi\u0119dzynarodow\u0105 dokumenty:<\/div>\n<ul>\n<li>Powszechn\u0105 Deklaracj\u0119 Praw Cz\u0142owieka (1948),<\/li>\n<li>Mi\u0119dzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych (1966),<\/li>\n<li>Mi\u0119dzynarodowy Pakt Praw Ekonomicznych, Socjalnych i Kulturalnych (1966),<\/li>\n<li>Europejsk\u0105 Konwencj\u0119 Praw Cz\u0142owieka i Podstawowych Wolno\u015bci (1950),<\/li>\n<li>Europejsk\u0105 Kart\u0119 Socjaln\u0105 (1961),<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"indent\">opracowa\u0142a w 1994 roku modelow\u0105 Deklaracj\u0119 Praw Pacjenta.<\/div>\n<div class=\"indent\">Zapisy Deklaracji, pr\u00f3buj\u0105c pogodzi\u0107 zasad\u0119  pe\u0142nego poszanowania dla osoby ludzkiej z zasad\u0105 sprawiedliwo\u015bci w  ochronie zdrowia, zakre\u015blaj\u0105 obszary, w jakich prawa pacjenta powinny  by\u0107 realizowane. Obszarami tymi s\u0105: prawa cz\u0142owieka i warto\u015bci ludzkie,  informacja, zgoda, zaufanie i prywatno\u015b\u0107, opieka i leczenie.<\/div>\n<div class=\"indent\">Godno\u015b\u0107 cz\u0142owieka jest g\u0142\u00f3wnym punktem odniesienia tak\u017ce dla prawa stanowionego w naszej Ojczy\u017anie.<\/div>\n<div class=\"indent\">W Preambule przyj\u0119tej w 1997 roku Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zapisano:<\/div>\n<p><em><br \/>\n<\/em><\/p>\n<div class=\"indent\"><em>&#8222;Wszystkich, kt\u00f3rzy dla dobra Trzeciej Rzeczypospolitej t\u0119 Konstytucj\u0119  b\u0119d\u0105 stosowali, wzywamy, aby czynili to, dbaj\u0105c o zachowanie  przyrodzonej godno\u015bci cz\u0142owieka, jego prawa do wolno\u015bci i obowi\u0105zku  solidarno\u015bci z innymi, a poszanowanie tych zasad mieli za niewzruszon\u0105  podstaw\u0119 Rzeczypospolitej Polskiej.<\/em><\/div>\n<div class=\"indent\"><em>Do praw pacjent\u00f3w w spos\u00f3b szczeg\u00f3lny maj\u0105 zastosowanie przepisy  konstytucyjne dotycz\u0105ce  wolno\u015bci i praw osobistych. W tej dziedzinie  konstytucja albo bezpo\u015brednio okre\u015bla zakres lub spos\u00f3b dzia\u0142ania w\u0142adzy  publicznej wobec cz\u0142owieka (chorego), albo nak\u0142ada na ni\u0105 obowi\u0105zek  regulowania stosunk\u00f3w mi\u0119dzy chorym, a osobami i instytucjami  \u015bwiadcz\u0105cymi pomoc i opiek\u0119 medyczn\u0105 i ochrony przestrzegania tych  regu\u0142&#8221;.<span class=\"top-index\">2<\/span><\/em><\/div>\n<p><em> <\/em><\/p>\n<div class=\"indent\">Przepisy  reguluj\u0105ce pozycj\u0119 cz\u0142owieka  chorego (pacjenta) w polskim systemie ochrony zdrowia oraz jego relacje z  pracownikami ochrony zdrowia zawarte s\u0105 w ustawach:<\/div>\n<div class=\"indent\">o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu  Zdrowia, zak\u0142adach opieki zdrowotnej, ochronie zdrowia psychicznego,  pobieraniu i przeszczepianiu kom\u00f3rek, tkanek i narz\u0105d\u00f3w, zawodach  piel\u0119gniarki i po\u0142o\u017cnej, zawodzie lekarza,<\/div>\n<div class=\"indent\">a tak\u017ce w kodeksach etycznych przyj\u0119tych przez korporacje zawodowe lekarzy i piel\u0119gniarek.<\/div>\n<div class=\"indent\">W wymienionych przepisach wielokrotnie wyst\u0119puj\u0105 takie poj\u0119cia jak informacja,  powiadomi\u0107, wskaza\u0107, uprzedzi\u0107, zapozna\u0107.<\/div>\n<div class=\"indent\">W \u017cadnym jednak przepisie polskiego prawa nie  znajduje si\u0119 zapis z kategorii zbiorowych praw pacjent\u00f3w, odpowiadaj\u0105cy  zawartemu w modelowej deklaracji WHO: &#8222;Informacja o us\u0142ugach zdrowotnych  i o tym jak z nich korzysta\u0107, powinna by\u0107 dost\u0119pna dla spo\u0142ecze\u0144stwa,  to znaczy dla wszystkich zainteresowanych, kt\u00f3rych to dotyczy&#8221;.<\/div>\n<div class=\"indent\">Rzecznik Praw Obywatelskich od dw\u00f3ch lat  wsp\u00f3\u0142pracuje z Rzecznikami Praw Pacjenta, dzia\u0142aj\u0105cymi od 1999 r. w  kasach chorych. Pacjenci, w\u015br\u00f3d zg\u0142aszanych rzecznikom problem\u00f3w mi\u0119dzy  innymi wymieniaj\u0105: brak wiarygodnych informacji o systemie ubezpieczenia  zdrowotnego, nieznajomo\u015b\u0107 zasad systemu i  praw pacjenta przez  \u015bwiadczeniodawc\u00f3w, brak informacji o zakresie bezp\u0142atnych \u015bwiadcze\u0144  zdrowotnych, utrudniony dost\u0119p do informacji na temat swojego stanu  zdrowia, w tym do w\u0142asnej dokumentacji medycznej; zg\u0142aszaj\u0105 te\u017c  zastrze\u017cenia do sposobu przekszta\u0142ce\u0144 w plac\u00f3wkach medycznych, kt\u00f3rym  nie towarzyszy powiadamianie  pacjent\u00f3w np. o zmianie miejsca pracy  lekarza, pod kt\u00f3rego opiek\u0105 si\u0119 znajdowali.<\/div>\n<div class=\"indent\">Podczas konferencji &#8222;Prawa Pacjenta \u2013 czy s\u0105  dostatecznie chronione?&#8221;, zorganizowanej przez Rzecznika Praw  Obywatelskich w listopadzie ubieg\u0142ego roku, Rzecznik Praw Pacjenta  Podlaskiej Kasy Chorych, Maciej Olesi\u0144ski w wyst\u0105pieniu &#8222;Plusy i minusy  bycia Rzecznikiem&#8221; stwierdzi\u0142:<\/div>\n<p><em><br \/>\n<\/em><\/p>\n<div class=\"indent\"><em>&#8222;Bardzo szybko dostrzeg\u0142em, \u017ce to przede  wszystkim brak wiedzy i informacji, poza strachem, czyni pacjent\u00f3w  nie\u015bwiadomymi ich praw, a dana mi mo\u017cliwo\u015b\u0107 przekazania tej wiedzy, to  jednocze\u015bnie du\u017ca satysfakcja i plus bycia rzecznikiem.<\/em><\/div>\n<div class=\"indent\"><em>Po wprowadzeniu w \u017cycie reformy s\u0142u\u017cby  zdrowia okaza\u0142o si\u0119, \u017ce pacjenci posiadaj\u0105 znikom\u0105 wiedz\u0119 co do zasad  nowego systemu i mo\u017cliwo\u015bci poruszania si\u0119 w nim.<\/em><\/div>\n<div class=\"indent\"><em>Dlatego staram si\u0119, aby ka\u017cda osoba,  niezale\u017cnie od sprawy z kt\u00f3r\u0105 przychodzi, wychodzi\u0142a od rzecznika o  wiele bardziej zorientowana w tym, jak powinna porusza\u0107 si\u0119 w systemie,  jakie ma prawa i obowi\u0105zki&#8221;.<\/em><\/div>\n<p><em> <\/em><\/p>\n<div class=\"indent\">W ustawie  o zawodzie lekarza informowanie pacjenta wymieniane jest jako jedna z podstawowych powinno\u015bci lekarza.<\/div>\n<div class=\"indent\">Tematowi  obecnej sesji najbardziej bliskie s\u0105 jednak zapisy <strong>Kodeksu Etyki Lekarskiej<\/strong>.<\/div>\n<div class=\"indent\">Normy Kodeksu Etyki Lekarskiej kt\u00f3re, jak stanowi  art. 1, wynikaj\u0105 z og\u00f3lnych norm etycznych, zobowi\u0105zuj\u0105 lekarza do  przestrzegania praw cz\u0142owieka i dbania o godno\u015b\u0107 zawodu lekarskiego.<\/div>\n<div class=\"indent\">Zgodnie z KEL:<\/div>\n<ul>\n<li>Obowi\u0105zkiem lekarza jest respektowanie prawa pacjenta do  \u015bwiadomego udzia\u0142u w podejmowaniu podstawowych decyzji lekarskich  dotycz\u0105cych jego zdrowia.<\/li>\n<li>Informacja udzielona pacjentowi powinna by\u0107 sformu\u0142owana w spos\u00f3b dla niego zrozumia\u0142y.<\/li>\n<li>Pacjent ma prawo zapozna\u0107 si\u0119 ze stopniem ewentualnego ryzyka  zabieg\u00f3w diagnostycznych i leczniczych i spodziewanymi korzy\u015bciami  zwi\u0105zanymi z wykonywaniem tych zabieg\u00f3w, a tak\u017ce z mo\u017cliwo\u015bciami  zastosowania innego post\u0119powania medycznego ((Art. 13).<\/li>\n<li>Lekarz mo\u017ce nie informowa\u0107 pacjenta o stanie jego zdrowia b\u0105d\u017a o leczeniu, je\u015bli pacjent wyra\u017ca takie \u017cyczenie (Art. 16).<\/li>\n<li>W razie niepomy\u015blnej prognozy dla chorego powinien on by\u0107 o niej  poinformowany z taktem i ostro\u017cno\u015bci\u0105. Wiadomo\u015b\u0107 o rozpoznaniu i z\u0142ym  rokowaniu mo\u017ce nie zosta\u0107 choremu przekazana tylko w przypadku, je\u015bli  lekarz jest g\u0142\u0119boko przekonany, i\u017c jej ujawnienie spowoduje bardzo  powa\u017cne cierpienie chorego lub inne niekorzystne dla zdrowia nast\u0119pstwa;  jednak na wyra\u017ane \u017c\u0105danie pacjenta lekarz powinien udzieli\u0107 pe\u0142nej  informacji (Art. 17).<\/li>\n<li>W przypadku pope\u0142nienia przez lekarza powa\u017cnej pomy\u0142ki lub  wyst\u0105pienia nieprzewidzianych powik\u0142a\u0144 w trakcie leczenia powinien on  poinformowa\u0107 o tym chorego oraz podj\u0105\u0107 dzia\u0142ania dla naprawy ich  szkodliwych skutk\u00f3w (Art. 21).<\/li>\n<\/ul>\n<div class=\"indent\">Normy Kodeksu Etyki Lekarskiej nie tylko wi\u0119c  okre\u015blaj\u0105 okoliczno\u015bci, w jakich lekarz ma obowi\u0105zek informowania  pacjenta, ale te\u017c wskazuj\u0105 spos\u00f3b, w jaki informacja winna by\u0107 choremu  przekazana.<\/div>\n<div class=\"indent\">W praktyce obserwujemy jednak wiele uchybie\u0144 w  realizacji obowi\u0105zku informowania pacjent\u00f3w ze strony os\u00f3b udzielaj\u0105cych  \u015bwiadcze\u0144 zdrowotnych, a zatem do \u0142amania prawa pacjenta do informacji.<\/div>\n<div class=\"indent\">Wym\u00f3g poinformowania pacjenta podnoszony jest najcz\u0119\u015bciej w kontek\u015bcie zgody na leczenie.<\/div>\n<div class=\"indent\">Obowi\u0105zek uzyskania zgody przewiduj\u0105 wszystkie  wymienione akty prawne: ustawa o zawodzie lekarza, ustawa o zak\u0142adach  opieki zdrowotnej, Kodeks Etyki Lekarskiej oraz szereg akt\u00f3w  mi\u0119dzynarodowych dotycz\u0105cych praw cz\u0142owieka i praw pacjenta (Deklaracja  Praw Pacjenta WHO, Konwencja Rady Europy o Prawach Cz\u0142owieka i  Biomedycynie), a w cz\u0119\u015bci dotycz\u0105cej eksperyment\u00f3w medycznych \u2013 r\u00f3wnie\u017c  Konstytucja RP w art.39.<\/div>\n<div class=\"indent\">Art. 32 ust\u0119p1 ustawy o zawodzie lekarza m\u00f3wi, \u017ce  \u201elekarz mo\u017ce przeprowadzi\u0107 badanie lub udzieli\u0107 innych \u015bwiadcze\u0144  zdrowotnych, z zastrze\u017ceniem wyj\u0105tk\u00f3w przewidzianych w ustawie, po  wyra\u017ceniu zgody przez pacjenta\u201d.<\/div>\n<div class=\"indent\">Zakres ingerencji lekarskiej w organizm pacjenta  jest niew\u0105tpliwie tym elementem, o kt\u00f3rym decydowa\u0107 powinien chory.  Pacjent musi wiedzie\u0107, na co wyra\u017ca zgod\u0119, na jak\u0105 interwencj\u0119 medyczn\u0105 i  w jakim zakresie. Lekarz, maj\u0105c na wzgl\u0119dzie zdolno\u015bci poznawcze  pacjenta, powinien stworzy\u0107 mu warunki dla dokonania wyboru metody  leczenia oraz poinformowa\u0107 o skutkach, a tak\u017ce o mo\u017cliwym do  przewidzenia ryzyku. Tre\u015b\u0107 zgody pacjenta wi\u0105\u017ce lekarza, nie wolno mu  wype\u0142nia\u0107 jej swoj\u0105 tre\u015bci\u0105, ani jej zmienia\u0107.<\/div>\n<div class=\"indent\">Czynno\u015bci lekarskie nie zawsze maj\u0105 jednak posta\u0107 ingerencji cielesnej. Zgodnie z cytowan\u0105 ustaw\u0105 o zawodzie lekarza  \u201ewykonywanie zawodu lekarza polega na udzielaniu \u015bwiadcze\u0144 zdrowotnych, w  szczeg\u00f3lno\u015bci: badaniu stanu zdrowia, rozpoznawaniu chor\u00f3b i  zapobieganiu im, leczeniu i rehabilitacji chorych, udzielaniu porad  lekarskich, a tak\u017ce wydawaniu opinii i orzecze\u0144 lekarskich\u201d(art. 2  ust.1).<\/div>\n<div class=\"indent\">Na wszystkie te czynno\u015bci niezb\u0119dne jest przyzwolenie chorego.<\/div>\n<div class=\"indent\">Zgod\u0119 na czynno\u015bci medyczne wyra\u017camy cz\u0119sto przez  samo nasze zachowanie \u2013 np. wchodz\u0105c do gabinetu lekarskiego,  odpowiadaj\u0105c na pytania lekarza, wyra\u017camy zgod\u0119 na rozpocz\u0119cie procesu  leczenia &#8211; na zbieranie wywiadu i na poddanie si\u0119 badaniu fizykalnemu.<\/div>\n<div class=\"indent\">Analizuj\u0105c w Izbach Lekarskich spos\u00f3b prowadzenia  post\u0119powania w przedmiocie odpowiedzialno\u015bci zawodowej lekarzy,  zwraca\u0142am uwag\u0119 mi\u0119dzy innymi na spos\u00f3b uzyskiwania zgody pacjenta na  leczenie. Na podstawie przejrzanej  dokumentacji medycznej wysnuwam  wniosek, \u017ce zasada \u201ezgody pacjenta poinformowanego\u201d nie jest powszechnie  stosowana.<\/div>\n<div class=\"indent\">Zgoda nie mo\u017ce bowiem mie\u0107 charakteru  blankietowego, zawsze musi by\u0107 wype\u0142niona konkretn\u0105 tre\u015bci\u0105. W praktyce  prawniczej przyjmuje si\u0119, i\u017c w ramach podpisu sk\u0142adanego w trakcie  przyj\u0119cia do szpitala pod stwierdzeniem: \u201ewyra\u017cam zgod\u0119 na leczenie i  zobowi\u0105zuj\u0119 si\u0119 stosowa\u0107 do regulaminu szpitalnego\u201d, rozumie si\u0119  przyzwolenie pacjenta na wykonanie szeregu podstawowych bada\u0144  laboratoryjnych i specjalistycznych o ile nie nara\u017caj\u0105 na ryzyko zdrowia  chorego. Katalog tych bada\u0144 jest do\u015b\u0107 obszerny i obejmuje takie  dzia\u0142ania jak pomiar ci\u015bnienia t\u0119tniczego krwi, podstawowe badanie  radiologiczne, badanie elektrokardiograficzne, encefalografi\u0119,  tomografi\u0119 komputerow\u0105 ( bez do\u017cylnego podawania \u015brodka cieniuj\u0105cego), a  tak\u017ce pobranie krwi \u017cylnej do podstawowych analiz laboratoryjnych. Ta  sama zgoda obejmuje r\u00f3wnie\u017c podawanie lek\u00f3w: doustnie, do\u017cylnie i  domi\u0119\u015bniowo.<\/div>\n<div class=\"indent\">Nie mo\u017cna jednak traktowa\u0107 jej, jako zgody na  wykonanie zabiegu operacyjnego, czy inwazyjnego badania diagnostycznego w  znieczuleniu og\u00f3lnym.<\/div>\n<div class=\"indent\">Problemem, wyst\u0119puj\u0105cym do\u015b\u0107 cz\u0119sto w  korespondencji kierowanej do Rzecznika Praw Obywatelskich, jest  niew\u0142a\u015bciwy spos\u00f3b informowania pacjent\u00f3w i ich rodzin. Szczeg\u00f3lnie  dramatyczne s\u0105 relacje rodzic\u00f3w niepe\u0142nosprawnych dzieci o tym, w jaki   spos\u00f3b przekazano im wiadomo\u015b\u0107 o chorobie  nowonarodzonego dziecka.<\/div>\n<div class=\"indent\">Informowanie pacjenta, zw\u0142aszcza w sytuacjach  niepomy\u015blnego rokowania, jest dla lekarza szczeg\u00f3lnie trudne. Wymaga nie  tylko delikatno\u015bci, taktu, cierpliwo\u015bci, ale te\u017c odpowiedniej wiedzy i  umiej\u0119tno\u015bci. Niestety, ani studentom medycyny ani p\u00f3\u017aniej lekarzom nie  przekazuje si\u0119 takiej wiedzy, a umiej\u0119tno\u015b\u0107 rozmawiania z chorym  cz\u0142owiekiem nie jest przedmiotem \u017cadnych sprawdzaj\u0105cych test\u00f3w.<\/div>\n<div class=\"indent\">Rozwa\u017caj\u0105c etyczne aspekty  informowania pacjent\u00f3w  nie mo\u017cna nie wspomnie\u0107 o  obowi\u0105zku przestrzegania tajemnicy  lekarskiej, a wi\u0119c mi\u0119dzy innymi o konieczno\u015bci zapewnienia  odpowiednich, intymnych warunk\u00f3w podczas  przekazywania informacji.<\/div>\n<div class=\"indent\">Nie s\u0142u\u017c\u0105 temu dobrze wieloosobowe sale chorych i prowadzone w nich napr\u0119dce obchody lekarskie.<\/div>\n<div class=\"indent\">Poszanowanie cz\u0142owieka chorego, jako  obdarzonej niepowtarzaln\u0105 godno\u015bci\u0105 osoby ludzkiej, wymaga wi\u0119c  zasadniczej zmiany w relacjach lekarz, czy szerzej -pracownik ochrony  zdrowia &#8211; pacjent.<\/div>\n<div class=\"indent\">Do\u015b\u0107 powszechnie do niedawna funkcjonuj\u0105cy model paternalistyczny musi zosta\u0107 zast\u0105piony przez model partnerski.<\/div>\n<div class=\"indent\">Jednak partnerski model wzajemnych relacji  lekarz-pacjent nie sprowadza si\u0119 do &#8222;monologu&#8221; informowania. Partnerstwo  to dialog pomi\u0119dzy &#8222;ja-lekarza&#8221; i &#8222;ty-pacjenta&#8221;. Dialog uwie\u0144czony  wsp\u00f3lnie podj\u0119t\u0105 decyzj\u0105.<\/div>\n<p>Informowanie jest tylko pierwszym krokiem na drodze do partnerstwa.<\/p>\n<div class=\"indent\">Anna Gr\u0119ziak<\/div>\n<div class=\"indent\">Pe\u0142nomocnik Rzecznika Praw Obywatelskich<\/div>\n<div class=\"indent\">ds. ochrony praw pacjent\u00f3w<\/div>\n<div class=\"indent\">i os\u00f3b niepe\u0142nosprawnych<\/div>\n<p style=\"font-size: 13px;margin-top:10px;\">1 Ks. Stanis\u0142aw Olejnik,  Etyka Lekarska, wydanie II, 1995, wydawnictwo Unia,  Katowice.<br \/>\n2  Prof. Jerzy Ciemniewski, Konstytucyjne podstawy praw pacjenta,  Materia\u0142y Konferencji \u201eGodno\u015b\u0107 cz\u0142owieka podstaw\u0105 praw chorego i  pacjenta\u201d, VIII \u015awiatowy Dzie\u0144 Chorego.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Anna Gr\u0119ziak Rozwa\u017canie etycznych aspekt\u00f3w informowania pacjent\u00f3w warto zacz\u0105\u0107 od przypomnienia kilku my\u015bli o cz\u0142owieku, o jego godno\u015bci i wynikaj\u0105cych z tej godno\u015bci przynale\u017cnych cz\u0142owiekowi prawach. &#8222;Przypisanie cz\u0142owiekowi g\u00f3ruj\u0105cej pozycji w \u015bwiecie i szczeg\u00f3lnej, niepor\u00f3wnywalnej godno\u015bci znaczy przede wszystkim, \u017ce &hellip; <a href=\"https:\/\/annagreziak.waw.pl\/?page_id=107\">Czytaj dalej <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":64,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-107","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/annagreziak.waw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/107","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/annagreziak.waw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/annagreziak.waw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/annagreziak.waw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/annagreziak.waw.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=107"}],"version-history":[{"count":15,"href":"https:\/\/annagreziak.waw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/107\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":157,"href":"https:\/\/annagreziak.waw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/107\/revisions\/157"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/annagreziak.waw.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/64"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/annagreziak.waw.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=107"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}